Trosolwg gan Amy Evans, Cynorthwydd Materion Cyhoeddus, ColegauCymru Edrych yn ôl - 2018/19

Bu 2018/19 wedi bod yn flwyddyn bositif arall i ColegauCymru, gan ddarparu digwyddiadau llwyddiannus, ymrwymiadau a chyfarfodydd gwleidyddol, ac ail Gynhadledd Flynyddol yn olynol.

Prif ffocws fy rôl i yw hwyluso ymgysylltiad materion cyhoeddus ar gyfer colegau, ac mae ein cyfarfodydd Grŵp Trawsbleidiol a “sesiynau galw heibio” wedi bod yn allweddol wrth ddarparu llwyfan ar gyfer trafodaeth a dadl ar weithgarwch colegau ar draws Cymru.

Roedd y cyfarfodydd grŵp trawsbleidiol a gynhaliwyd yn 2028/19 yn canolbwyntio ar bynciau amrywiol: Darparu Addysg Bellach Gynhwysol, Ffocws ar Iechyd Meddwl, ac Ariannu ar gyfer y Dyfodol. Denodd pob cyfarfod gynulleidfa o 50 o gynrychiolwyr, gan gynnwys Aelodau'r Cynulliad, Penaethiaid, arweinwyr busnes a rhanddeiliaid addysg ehangach. Hoffwn ddiolch i John Griffiths AC am ei gefnogaeth barhaus fel Cadeirydd ein grŵp, ac edrychaf ymlaen at weithio gydag ef a'i dîm eto yn y flwyddyn academaidd nesaf.

Aeth ein hymgysylltiad gwleidyddol ymhellach yn ystod 18/19 i gynnwys tri sesiwn galw heibio yn y Senedd. Mewn cydweithrediad â Positif, gwahoddwyd ACau i ymuno â Phenaethiaid i drafod materion sy'n peri pryder iddynt. Rhoddwyd pwnc eang i bob un i’r sesiynau anffurfiol hyn i ddechrau, ond roedd yr aelodau'n rhydd i drafod unrhyw fater sy'n effeithio arnynt hwy a'u hetholaeth. Mynychodd o leiaf 10 AC a thri Phennaeth bob sesiwn, ac oherwydd eu poblogrwydd, byddwn yn ailddechrau'r sesiynau yn 19/20. Roedd yn bleser cydweithio â Positif eto eleni, ac edrychaf ymlaen at barhau i weithio gyda nhw flwyddyn nesaf. Mae adeiladu a chynnal perthnasoedd cadarnhaol gydag Aelodau'r Cynulliad yn hanfodol i strategaeth ymgysylltu wleidyddol ColegauCymru ar gyfer y flwyddyn i ddod, felly dyma fydd un o'm prif flaenoriaethau.

  • Cyfarfodydd bwrdd crwn

Roedd canolbwyntio ar faterion pwnc penodol yn caniatáu cyfle i ymchwilio i fanylion darpariaeth coleg ar adeiladwaith a chwaraeon a lles. Roedd y gwaith hwn yn cyd-fynd â'n meysydd sector blaenoriaeth allweddol, ac yn cysylltu'n dda â'r adolygiad o gymwysterau mewn adeiladwaith. Dan gadeiryddiaeth David Melding AC, roedd 16 aelod o wahanol golegau a sefydliadau adeiladwaith yn bresennol. Roedd trafodaethau o'r digwyddiad hwn wedi helpu i lywio cynnwys strategaeth dai y Ceidwadwyr Cymreig, “Housing a Nation”.

Daeth y bwrdd crwn chwaraeon a lles, dan gadeiryddiaeth y Dirprwy Weinidog Dafydd Elis-Thomas, â staff y colegau, sefydliadau chwaraeon fel Pêl-rwyd Cymru a Chwaraeon Anabledd Cymru, a swyddogion y llywodraeth, ynghyd. Canolbwyntiodd trafodaethau ar ffyrdd o ysgogi dysgwyr anactif, adolygiad BlwBo (2017), a ffyrdd arloesol o ddarparu chwaraeon i grwpiau anodd eu cyrraedd. Roedd Llais y Dysgwr yn elfen hanfodol y digwyddiad, ac roedd yn fuddiol clywed gan lysgenhadon ifanc o Grŵp NPTC, a rannodd eu profiadau o hyrwyddo a darparu gweithgareddau chwaraeon i'r rhai sydd fwyaf anweithgar. Awgrymodd y Dirprwy Weinidog ailedrych ar y materion a godwyd ymhen chwe mis. Cynhelir y cyfarfod nesaf ym mis Tachwedd 2019.

  • Ymchwiliadau Cynulliad Cymru

Mae Cynulliad Cymru yn parhau i alw ar ColegauCymru i baratoi tystiolaeth ar ymchwiliadau. Rhoddodd cynrychiolydd o dîm ColegauCymru a staff AB ehangach, dystiolaeth mewn pedair sesiwn yn ystod 18/19 (Partneriaethau Sgiliau Rhanbarthol, cefnogi a hyrwyddo'r Iaith Gymraeg, ymchwil ac arloesi, a statws cymhwyster Bagloriaeth Cymru). Mae ColegauCymru’n croesawu'r cyfleoedd hyn ac mae'n awyddus i barhau i gymryd rhan mewn ymchwiliadau yn y dyfodol.

  • Ymgyrch Caru ein Colegau

Ym mis Hydref 2018, cymerodd ColegauCymru ran yn Wythnos y Colegau fel rhan o'r ymgyrch #CaruEinColegau. Roedd hwn yn gyfle i dynnu sylw at yr amrywiaeth o waith eithriadol sy'n digwydd yng ngholegau Cymru, a'r staff ysbrydoledig sy'n gwneud popeth yn bosibl. Wythnos y Colegau oedd ein cyfle i alw ar Lywodraeth Cymru i fuddsoddi'n well mewn colegau, a chyflog teg i staff y coleg. Y mis canlynol, cyhoeddodd y Gweinidog dros yr Iaith Gymraeg a Dysgu Gydol Oes ar y pryd, Eluned Morgan, y bydd Llywodraeth Cymru "yn darparu £8 miliwn o gyllid ychwanegol i alluogi darlithwyr addysg bellach i dderbyn cyflog sy'n gymesur â'r hyn a dderbyniwyd gan athrawon ysgol.” Croesawyd a dathlwyd y canlyniad cadarnhaol o'r ymgyrch gan ColegauCymru a'r sector AB cyfan.

  • AB yn y Cyfarfod Llawn

Cafodd y sector AB ei ganmol sawl gwaith yn ystod y Cyfarfod Llawn eleni, ac mae ColegauCymru’n falch iawn o glywed y gydnabyddiaeth gadarnhaol i'r sector. Meddai'r Gweinidog dros Addysg, “Mae'r sector AB yn un o gryfderau system addysg Cymru”, tra bod y Prif Weinidog yn canmol Coleg Merthyr yn dweud, “Coleg Merthyr yw un o lwyddiannau mawr datganoli”. Mae'r sylwadau cadarnhaol hyn yn fwyfwy bwysig wrth i ni ddechrau adeiladu ein maniffesto ar gyfer etholiadau'r Cynulliad yn 2021. Fodd bynnag, mae gwaith i'w wneud o hyd gyda chyflog a llwyth gwaith yn rhai o'n blaenoriaethau allweddol ar gyfer y flwyddyn academaidd nesaf. Rydym yn gobeithio bod colegau a'r sector AB yn parhau i dderbyn y gydnabyddiaeth y mae'n ei haeddu ac yn parhau, fel y dywedodd Eluned Morgan, “mewn cyflwr llawer gwell na'r system AB dros y ffin”.

 

Gan edrych ymlaen at 2019/20 byddaf yn parhau i adeiladu ar y berthynas gref sydd gennyf ag ACau, ac edrychaf ymlaen at greu cysylltiadau newydd gyda'u timau a'u clercod pwyllgor. Wrth i ni nesau at flwyddyn o gynllunio maniffesto, bydd y perthnasoedd hyn yn hanfodol i fy ngwaith ac i flaenoriaethau'r sefydliad cyfan. Rwy'n awyddus i weld pa heriau a chyfleoedd y mae'r flwyddyn nesaf yn eu cynnig!